Overeenkomst voor Bestelling van een Kunstwerk (België)

Onvervreemdbaar, maar niet absoluut: het verschil tussen een globale en een specifieke afstand

Artikel XI.165, § 2 van het Wetboek van economisch recht (WER) bepaalt dat de auteur van een werk van letterkunde of kunst op dat werk een onvervreemdbaar moreel recht heeft. Onmiddellijk daarna volgt een precisering die het onderscheid maakt: de globale afstand van de toekomstige uitoefening van dat recht is nietig. Dit moreel recht omvat het recht om het werk bekend te maken, het recht om het vaderschap ervan op te eisen of te weigeren, en het recht op eerbied voor het werk, dat de auteur toelaat zich tegen elke wijziging te verzetten.

De wet verbiedt dus alleen een algemene, vooraf gegeven afstand van de toekomstige uitoefening van het moreel recht in zijn geheel – niet elke vorm van toestemming. Een specifieke, op een bepaalde handeling gerichte toestemming blijft mogelijk. Zelfs dan blijft er een ondergrens: niettegenstaande enige afstand, behoudt de auteur het recht om zich te verzetten tegen elke misvorming, verminking of andere wijziging van het werk die zijn eer of reputatie kan schaden. Deze ondergrens kan door geen enkele contractuele clausule worden weggenomen.

Na overlijden: dezelfde regel voor vermogensrecht en moreel recht

Artikel XI.171 WER behandelt de vererving van beide soorten rechten op een symmetrische, ongewoon eenvoudige manier. Na het overlijden van de auteur worden de vermogensrechten uitgeoefend door zijn erfgenamen of legatarissen, tenzij de auteur ze aan een bepaald persoon heeft toegekend – met inachtneming van het wettelijk voorbehouden erfdeel dat aan de erfgenamen toekomt. De morele rechten volgen exact dezelfde regel: zij worden na het overlijden van de auteur uitgeoefend door zijn erfgenamen of legatarissen, tenzij hij daartoe een welbepaald persoon heeft aangewezen.

Dit is een vierde, apart model in deze reeks: geen opsplitsing van welke rechten wel of niet overgaan, geen voorwaarde dat de erfgenamen een uitdrukkelijk verklaarde wil van de auteur moeten volgen, maar een eenvoudige keuze die de auteur tijdens zijn leven kan maken – ofwel de erfgenamen, ofwel een door hem aangewezen persoon, voor beide categorieën van rechten op dezelfde manier.

Overzicht van de Clausules

Omschrijving van het werk

Afmetingen, materiaal, techniek en onderwerp, zodat er geen twijfel bestaat over wat besteld werd.

Overgedragen exploitatierecht

Exclusieve of niet-exclusieve exploitatie van het vermogensrecht – nooit het onvervreemdbare kern van het moreel recht.

Specifieke toestemming voor wijzigingen

Een specifieke, op een bepaalde handeling gerichte toestemming tot wijziging, in plaats van een nietige globale afstand, conform artikel XI.165, § 2 WER.

Vaderschapsvermelding

Hoe en waar de naam van de kunstenaar wordt vermeld bij elk openbaar gebruik van het werk.

Aanwijzing voor na overlijden

Optionele aanwijzing van een bepaalde persoon om de rechten na het overlijden van de auteur uit te oefenen, in plaats van de erfgenamen, conform artikel XI.171 WER.

Levering en betaling

Tijdschema voor levering, wijze van betaling en gevolgen van vertraging of weigering tot aanvaarding.

Hoe deze overeenkomst opgesteld moet zijn

Het Belgisch auteursrecht maakt een precies onderscheid tussen wat wel en niet kan worden weggegeven, en de overeenkomst moet dat onderscheid nauwkeurig weerspiegelen.

• Neem geen globale afstand van het moreel recht op

  Artikel XI.165, § 2 WER maakt een globale afstand van de toekomstige uitoefening van het moreel recht nietig. Enkel een specifieke, op een bepaalde handeling gerichte toestemming is mogelijk.

  WER, art. XI.165

• Respecteer de ondergrens tegen reputatieschade

  Zelfs bij toestemming tot wijziging blijft de auteur het recht behouden om zich te verzetten tegen misvorming, verminking of andere wijziging die zijn eer of reputatie kan schaden.

• Regel de vererving niet strijdig met de wet

  Artikel XI.171 WER laat de auteur toe een bepaalde persoon aan te wijzen voor de uitoefening van zowel het vermogensrecht als het moreel recht na zijn overlijden, in plaats van de erfgenamen.

• Houd rekening met het wettelijk voorbehouden erfdeel

  Voor het vermogensrecht geldt de aanwijzing van een bepaalde persoon slechts met inachtneming van het wettelijk voorbehouden erfdeel dat aan de erfgenamen toekomt.

Zo gebruikt u deze bestelovereenkomst

1. Omschrijf het werk. Noteer afmetingen, materiaal, techniek en onderwerp nauwkeurig.
2. Bepaal wat wordt overgedragen. Leg de aard van het overgedragen exploitatierecht vast.
3. Regel de vaderschapsvermelding en wijzigingen. Spreek af hoe de naam wordt vermeld en welke specifieke toestemming voor wijzigingen geldt.
4. Overweeg een aanwijzing voor na overlijden. Indien de auteur dit wenst, kan een bepaalde persoon worden aangewezen in plaats van de erfgenamen.
5. Spreek levering en betaling af. Bepaal termijn, betalingswijze en gevolgen van vertraging.

Veelgestelde Vragen

Vergelijkbare sjablonen

• Arbitrageovereenkomst (België)
• Architectenovereenkomst (België)
• Goedkeuringsaanvraag Formulier (België)
• Honorariumvoorstel Architect (België)