Arbitrageovereenkomst (Nederland)

De zwarte lijst en de maandtermijn na inroeping

Artikel 6:236, onderdeel n, merkt als onredelijk bezwarend aan een beding in de algemene voorwaarden dat voorziet in beslechting van een geschil door een ander dan de volgens de wet bevoegde rechter — tenzij het de wederpartij een termijn van ten minste een maand gunt, nadat de gebruiker zich schriftelijk jegens haar op het beding heeft beroepen, om voor beslechting door de wettelijk bevoegde rechter te kiezen. Dit is een genezingsmechanisme dat op het moment van het daadwerkelijke geschil in werking treedt: de arbitrageclausule zelf mag vooraf in de algemene voorwaarden staan, maar wordt alleen dan niet onredelijk bezwarend geacht wanneer de consument, op het moment dat de clausule wordt ingeroepen, een reële maand krijgt om alsnog voor de rechter te kiezen.

Dit onderscheidt Nederland van andere stelsels in deze reeks: geen categorisch verbod op arbitrageclausules vóór het ontstaan van een geschil zoals in Polen, en geen bewijslast-omkering rond voorafgaande onderhandeling zoals in Italië, maar een concrete, tijdgebonden uitstapmogelijkheid die pas relevant wordt zodra de clausule daadwerkelijk wordt ingeroepen.

Waarom dit sjabloon voor ondernemingen is bedoeld

Artikel 6:236 is uitsluitend van toepassing op overeenkomsten tussen een gebruiker en een wederpartij die een natuurlijk persoon is en niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. Voor overeenkomsten tussen ondernemingen geldt dit specifieke beschermingsregime niet op dezelfde wijze, en kan een arbitrageclausule vrijer worden overeengekomen zonder de maandtermijn-verplichting.

Dit sjabloon vereist daarom dat beide partijen verklaren de overeenkomst aan te gaan in het kader van hun beroep of bedrijf. Voor overeenkomsten met consumenten dient een aparte clausule te worden opgenomen die voorziet in de vereiste opt-out termijn van minstens één maand na schriftelijke inroeping.

Omschrijving van het geschil, aantal arbiters en vorm

Dit sjabloon vereist een nauwkeurige omschrijving van welke geschillen onder de arbitrageovereenkomst vallen — alle geschillen uit een bepaalde rechtsverhouding, of alleen specifieke categorieën. Een te ruime of te vage omschrijving is een veelvoorkomende oorzaak van procedures over de bevoegdheid van de arbiter zelf, voordat de zaak inhoudelijk wordt behandeld.

Het aantal arbiters — één of drie — en de wijze van benoeming worden expliciet vastgelegd, evenals de plaats en de taal van de arbitrageprocedure. De plaats bepaalt in belangrijke mate welk procesrecht van toepassing is op ondersteuning en toezicht door de rechter.

Het vonnis en de tenuitvoerlegging

Het arbitrale vonnis wordt schriftelijk en gemotiveerd gewezen en is bindend voor partijen vanaf de uitspraak, onverminderd de mogelijkheid tot vernietiging in de wettelijk voorziene gevallen. Voor gedwongen tenuitvoerlegging, als de veroordeelde partij niet vrijwillig voldoet, is een verlof tot tenuitvoerlegging van de rechter vereist. Wanneer erkenning of tenuitvoerlegging buiten Nederland wordt gezocht, is het Verdrag van New York over de erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse scheidsrechterlijke uitspraken van toepassing, afhankelijk van de overeengekomen plaats van arbitrage.

Clausule-gids

Partijen en verklaring van bedrijfsmatig handelen

Identificeert de partijen en vereist dat beide verklaren de overeenkomst aan te gaan in het kader van hun beroep of bedrijf.

Omschrijving van het geschil

Legt vast welke geschillen onder de arbitrageovereenkomst vallen, om procedures over de bevoegdheid van de arbiter te voorkomen.

Aantal arbiters en benoeming

Eén arbiter of een tribunaal van drie, en de procedure voor benoeming bij gebrek aan overeenstemming.

Plaats en taal van de procedure

De plaats van arbitrage, relevant voor rechterlijke ondersteuning en toezicht, en de taal van de procedure.

Toepasselijk recht op het geschil

Het materiële recht waarnaar de arbiter het geschil beoordeelt, los van het procesrecht van de plaats van arbitrage.

Vertrouwelijkheid

De verplichting van partijen en de arbiter om discretie te bewaren over het verloop en de inhoud van het vonnis.

Kosten en honoraria

De verdeling van arbiterhonoraria en proceskosten tussen partijen naar aanleiding van de uitkomst.

Vonnis en tenuitvoerlegging

Het bindende karakter van het vonnis en de weg naar gedwongen tenuitvoerlegging als dit niet vrijwillig gebeurt.

Hoe deze overeenkomst goed op te stellen

Een slecht opgestelde arbitrageovereenkomst is niet altijd nietig, maar biedt ruimte om over de reikwijdte te procederen voordat de zaak inhoudelijk wordt behandeld — en tegenover consumenten geldt een specifiek beschermingsregime.

• De maandtermijn opnemen bij gebruik tegenover consumenten

  Een geschillenbeslechtingsclausule wordt als onredelijk bezwarend aangemerkt tegenover een consument, tenzij deze na schriftelijke inroeping ten minste een maand krijgt om alsnog voor de wettelijk bevoegde rechter te kiezen.

  Artikel 6:236, onderdeel n, van het Burgerlijk Wetboek Boek 6

• Verklaren dat beide partijen bedrijfsmatig handelen

  Het specifieke beschermingsregime van artikel 6:236 is beperkt tot overeenkomsten met een natuurlijk persoon die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf; beide partijen dienen dit uitdrukkelijk te verklaren voor gebruik van dit sjabloon.

• Het geschil nauwkeurig omschrijven

  Een te ruime of te vage omschrijving van welke geschillen onder de overeenkomst vallen, is een veelvoorkomende oorzaak van procedures over de bevoegdheid van de arbiter zelf.

• Plaats van arbitrage en tenuitvoerlegging vastleggen

  De plaats bepaalt het toepasselijke procesrecht voor ondersteuning en toezicht; bij tenuitvoerlegging buiten Nederland is het Verdrag van New York van toepassing.

Hoe dit sjabloon voor een arbitrageovereenkomst te gebruiken

1. Bevestig gebruik tussen ondernemingen. Controleer dat beide partijen de overeenkomst aangaan in het kader van hun beroep of bedrijf.
2. Omschrijf het geschil. Beschrijf nauwkeurig welke geschillen onder de arbitrageovereenkomst vallen, gebaseerd op de rechtsverhouding tussen partijen.
3. Bepaal aantal arbiters, plaats en taal. Kies één of drie arbiters, de benoemingsprocedure, de plaats van arbitrage en de procestaal.
4. Kom toepasselijk recht, vertrouwelijkheid en kosten overeen. Leg het materiële recht, de vertrouwelijkheidsverplichting en de verdeling van honoraria en kosten vast.
5. Controleer de vormvereisten en ondertekenen. Bevestig dat het document aan de vormvereisten voldoet en laat beide partijen ondertekenen.

Veelgestelde vragen